مهندسی صنایع

هدف :

مهندسی صنایع رشته ای است كه با طراحی، بهبود و پیاده سازی سیستم های یكپارچه از افراد، مواد، اطلاعات، تجهیزات و انرژی مرتبط است و در این راه از علوم ریاضی، طبیعی، اجتماعی و نیز قوانین و روش های تجزیه و تحلیل مهندسی و دانش تخصصی خود بهره می گیرد.

برای تأسیس یك واحد صنعتی پیشرفته و بزرگ كه تولید آن از كمیت و كیفیت بالایی برخوردار باشد، چه امكاناتی مورد نیاز است؟

-            مواد اوّلیه خوب؟

-            نیروی كار لایق و كارآمد؟

رعایت موارد فوق بسیاری ضروری است اما چرا بعضی از واحدهای صنعتی با وجود رعایت مواد ذكر شده، بازدهی خوبی نداشته و یا با شكست روبرو می شوند؟

این سؤال را مهندسان صنایع پاسخ می گویند. امروزه با رشد و پیشرفت سریع تكنولوژی و تبدیل سیستم های تولیدی و خدماتی كوچك و سنتی به كارخانجات و مؤسسات بزرگ و پیچیده دیگر نمی توان با تكیه بر مدیریت سنتی كه موروثی بوده و از پدر به پسر منتقل می‌شود این واحدها را اداره كرد بلكه به روش های علمی و فنی جهت مدیریت و اداره این گونه واحدها نیاز می باشد.

از سوی دیگر مقیاس تولید و خدمات آنچنان گسترش یافته كه رشته های مهندسی سنتی نمی توانند پاسخگوی كلیه مسایل این مؤسسات باشند. برای جبران چنین كمبودی در قرن حاضر، به ویژه طی چند دهه اخیر، از پیوند رشته های گوناگون، رشته جدیدی تحت عنوان مهندسی صنایع به وجود آمده است.

ماهیت :

یكی از ویژگی های رشته مهندسی صنایع این است كه نمی توان این رشته را در یك جمله خلاصه كرد و آن را مانند یك كپسول كوچك ارائه داد. این رشته تحصیلی بسیار وسیع است و از مدیریت گرفته تا زمان سنجی، از كنترل كیفیت تا تجزیه و تحلیل و طراحی، همه را شامل می شود و به همین دلیل وقتی شما می گویید "من یك مهندس صنایع هستم" مردم نمی توانند تخصص شما را در یك محدوده كوچك و تنگ محصور بكنند.

مهندسی صنایع بیشتر با مدیریت واحدهای تولیدی سروكار دارد و با یك نگرش سازمان یافته مسائل و مشكلات كارخانه را تحلیل كرده و به گونه ای عمل می كند كه با حداقل ورودی مواد حداكثر خروجی را داشته باشد. چون طراحان یك واحد صنعتی از مهندسی مكانیك گرفته تا برق و یا سایر رشته ها عموماً وقتی مشغول طراحی می شوند از مسائل اقتصادی، افزایش بهره وری و سایر مسائل غافل می مانند اما یك مهندس صنایع برای مثال هنگام برنامه ریزی برای اداره كارخانه ای كه دارای كارگران زیاد و ماشین آلات بسیار است به این مسأله توجه می كند كه چگونه می توان بیكاری ماشین آلات را به حداقل رساند و از نیروی انسانی نیز بهترین استفاده را كرد و در ضمن محصول كارخانه فوق كمترین ضایعات را داشته و نگهداری و تعمیرات ماشین آلات نیز به بهترین نحو انجام بگیرد.

"آیا این بهترین روش است؟" این سؤالی است كه فكر یك مهندس صنایع را دائماً به خود مشغول می كند تا به این وسیله بهترین راه را برای تولید محصول و حل مسایل و مشكلات یك واحد صنعتی یا خدماتی پیدا كند.

البته همه مهندسان سعی می كنند كه بهترین روش را برای ساختن چیزی پیدا كنند ولی مسأله این جا است كه آنها فقط در زمینه رشته خود دارای دانش فنی هستند ولی مهندس صنایع كسی است كه برای مثال مطلبی از مهندس شیمی می گیرد و در مورد مشكل مهندسی مكانیك از آن استفاده می كند و بهترین روش را بدست می آورد، از سوی دیگر یك مهندس صنایع می تواند شكاف عمیق مابین مدیران اجرایی و مهندسان طرح و توسعه را پرنماید چون یك مهندس می تواند حرفهای تخصصی اش را به یك مهندس صنایع تفهیم كند، در صورتی كه ممكن است نتواند به رئیس غیرمهندس خود نشان بدهد كه در حال كوشش برای انجام چه كاری است.